(Klassieke) VW modellen

VW Transporter: de gezellige Volkswagenbusjes van weleer

Het Duitse automerk Volkswagen bestaat al sinds 1937. Het eerste model – een Volkswagen Kever – werd in 1938 geïntroduceerd. Na de Tweede Wereldoorlog zijn er diverse modellen van het automerk op de markt gebracht, waaronder verschillende types van de VW Golf en een zestal generaties Volkswagenbusjes die tegenwoordig verkocht worden onder de naam VW Transporter.

Ingenieus idee

Toen de Volkswagen Kever eenmaal tot stand was gekomen, werd de (massa)productie van deze ‘wagen voor het volk’ op gang gebracht. In de beginjaren werden dan ook alleen maar Volkswagen Kevers in de autofabriek te Wolfsburg geproduceerd. Totdat de Nederlandse auto-importeur Ben Pon (1904-1968) in 1946 een bezoek bracht aan de fabriek met het plan om enkele Volkswagen Kevers te importeren voor de verkoop in Nederland. Tijdens zijn bezoek aan de Volkswagenfabriek zag hij een Kever waaronder een ‘plattewagen’ was geplaatst. Dit ‘toevallige’ tafereel inspireerde hem tot het schetsen en ontwikkelen van een microbus. Het bleek een grandioos concept te zijn! In 1948 werd het idee verder door Volkswagen uitgewerkt. Een paar jaar later was de VW Microbus een feit en in 1950 werd de serieproductie van dit model opgestart.

De spijlbus

De eerste generatie Volkswagen Transporter – het T1 model – werd gefabriceerd in de periode 1950-1967. De productie van deze microbus, die ook wel ‘spijlbus’ genoemd werd vanwege de spijl in het midden van de voorruit, vond aanvankelijk plaats in de Volkswagenfabriek te Wolfsburg. Enkele jaren later werd de fabricage van dit model Volkswagen overgeplaatst naar de nieuwe autofabriek te Hannover.

Er zijn verschillende uitvoeringen van de spijlbus op de markt gebracht. Dankzij de voortschrijdende techniek werd de Volkswagenbus T1 steeds comfortabeler. Zo werden bijvoorbeeld de laaddeuren die zich aan de zijkant van de wagen bevonden en die met scharnieren vastzaten, op enig moment vervangen door schuifdeuren, die uiteraard veel praktischer waren. Ook werd de carrosserie van de spijlbus in de loop der jaren sterk verbeterd en werd het aantal PK’s van de motor verhoogd.

De panoramabus

In 1967 werd de tweede generatie Volkswagenbus op de markt gelanceerd. De spijl in het midden van de voorruit was verdwenen en had plaatsgemaakt voor een gewelfde voorruit: de panoramische voorruit. Bovendien waren de zijruiten groter dan die van de voorgaande generatie en was het vermogen van de motor aanzienlijker. Ook van deze panoramabus zijn verschillende versies op de markt gebracht.

Latere generaties Volkswagenbusjes

In 1979 werd het Volkswagen T3 model geïntroduceerd. Zowel het uiterlijk van de bus als de techniek waarvan de bus zich bediende waren sterk veranderd. In 1990 kwam het T4 model op de markt: de motor, die zich in de voorgaande generaties achterin de bus bevond, was bij dit model voorin de auto geplaatst. Ook was dit model voorzien van voorwielaandrijving. Onnodig te zeggen dat het uiterlijk van de VW Transporter daardoor een enorme metamorfose onderging. Ofschoon de VW Transportmodellen T4, T5 en T6 qua techniek enorm verbeterd zijn, missen ze definitief de gezellige uitstraling van de nostalgische Volkswagenbusjes.

Volkswagen Kever: de klassieke ‘wagen voor het volk’

De originele Volkswagen Kever (de zogeheten Beetle) is, net als haar Franse tegenhanger de Citroën 2CV (de Lelijk Eend), in de loop der jaren een heus stijlicoon geworden en heeft voor een groot aantal mensen veel nostalgische waarde, waardoor deze mensen er maar moeilijk afstand van kunnen doen wanneer de auto zijn beste tijd heeft gehad. Vandaar dat dit soort auto’s keer op keer worden gerepareerd en opgeknapt, zodat ze weer ‘als nieuw’ zijn.

De New Beetle

Toch komt er een tijd dat de geliefde Beetle niet meer te repareren valt en mogelijk weggedaan moet worden. Misschien dat dit een van de redenen was dat Volkswagen in 1998 begonnen is met de productie van de New Beetle: een retromodel van de oorspronkelijke Volkswagen Kever. Ofschoon ook dit model een gewild object was (en nog steeds is), zowel onder jongeren als onder ouderen, is de fabricage van de New Beetle – waarvan er meerdere versies uitgebracht zijn – vorig jaar stopgezet.

Het ontstaan van de VW Kever

In de jaren dertig van de 20e eeuw had Adolf Hitler de auto-ontwerpen Ferdinand Porsche opdracht gegeven een compacte en zuinige ‘wagen voor het volk’ te ontwikkelen. Het resultaat was de Volkswagen Kever en de serieproductie kon van start gaan, ware het niet dat de Tweede Wereldoorlog kort daarop uitbrak: de productie van de Kever in de autofabriek te Wolfsburg werd opgeschort omdat er militaire voertuigen geproduceerd dienden te worden. De fabricage van de klassieke VW Kever kwam pas na de oorlog goed op gang.

Aanvankelijk ongeliefd

In Duitsland werd de VW Kever al gauw populair en de verkoop van deze auto was in eigen land dan ook een groot succes. Maar in Nederland was men in eerste instantie niet zo enthousiast omdat de VW Kever nog altijd met (de ellende van) de Tweede Wereldoorlog werd geassocieerd. Daar kwam echter al gauw verandering in toen de eerste exemplaren in ons land begonnen rond te rijden. De auto zat immers degelijk in elkaar en was bovendien goedkoop. Dat waren enkele goede redenen om alsnog over te gaan op de aanschaf van een VW Kever.

Wereldproductie

Door de jaren heen heeft de VW Kever voortdurend (technische) innovaties ondergaan, opdat de klassieke Volkswagen steeds beter uitgerust was. Tot in 1978 werd de Kever in Europa geproduceerd. De fabricage werd echter voortgezet in Mexico tot in 2003.

Volkswagen Golf: opvolger van de Kever

De Volkswagen Golf is een van de best verkochte auto’s ter wereld. De populariteit van deze auto is vooral in Europa ongekend. In 1974 werd de productie van de VW Golf opgestart, en sindsdien zijn er al meer dan 35 miljoen exemplaren verkocht.

Verandering van koers

Voordat de VW Golf geïntroduceerd werd, produceerde Volkswagen voornamelijk auto’s die zich bedienden van luchtgekoelde motoren. Een dergelijke motor bevond zich altijd achterin de auto, zoals dat bij de klassieke VW Kever, de VW ‘spijlbus’ en de VW ‘panoramabus’ het geval was. In 1969 intendeerde Volkswagen om het roer definitief om te gooien en een nieuw soort auto op de markt te brengen, welke voorzien zou zijn van een watergekoelde motor die voorin de auto zou moeten worden geplaatst. De bedoeling was om een waardige opvolger van de VW Kever te ontwikkelen.

Een compleet nieuw design

Volkswagen verzocht uiteindelijk de Italiaanse auto-ontwerper Giorgetto Giugiaro (1938) – een van de meest formidabele autodesigners van de 20e eeuw – om het prototype van de beoogde auto te creëren. De auto-ontwerpen van Giugiaro kenmerkten zich meestal door strakke lijnen en hoeken. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het concept van de VW Golf een heel ander model liet zien dan zijn voorganger: de ‘ronde’ VW kever. Dit model, de VW Golf I, waarvan in de loop der jaren diverse versies zijn verschenen, is geproduceerd tot in 1983.

Latere modellen

De VW Golf II werd in datzelfde jaar op de markt gebracht. Typerend voor dit model was het driehoeksvenster en het bijzondere raamstijltje. Ook deze VW Golf was in verschillende uitvoeringen te verkrijgen. De VW Golf II werd in 1991 opgevolgd door de VW Golf III. Het allernieuwste model, de VW Golf VII, is in 2017 op de markt gelanceerd, maar lijkt in de verste verte niet meer op het klassieke concept van Giugiaro.

Josef Ganz: ontwerper van de originele Volkswagen Kever

Met betrekking tot het ontwerp van de Volkswagen (Kever) worden doorgaans drie namen genoemd: Ferdinand Porsche, die het prototype van de Volkswagen zou hebben ontworpen, Adolf Hitler, die opdracht gaf om deze ‘wagen voor het volk’ te produceren en Heinz Nordhoff, die de productie van de Volkswagen op gang heeft gebracht. De rol van de Joodse auto-ontwerper Josef Ganz (1898-1967) is dientengevolge volledig op de achtergrond geraakt.

De ‘Meikever’

Het was echter Josef Ganz die reeds in 1931 een Maikäfer had ontworpen. Twee jaar later presenteerde hij het prototype – van wat later de Volkswagen zou heten – aan Hitler. Ganz werd kort daarna opgepakt door de Gestapo. Het concept van de compacte Meikever werd vervolgens gestolen door Hitler en zijn compagnons. Ferdinand Porsche heeft het originele concept van Ganz verder mogen uitwerken en zo werd de Volkswagen in 1938 op de markt gebracht.

Dit grote onrecht is na vele jaren uiteindelijk rechtgezet door schrijver/journalist Paul Schilperoord, die in 2009 het boek “Het ware verhaal van de Kever” publiceerde. Tien jaar later – in 2019 – verscheen er een documentaire over Josef Ganz. Deze film “How I lost my Beetle” is gemaakt door de Nederlandse filmproducente Suzanne Raes. De officiële trailer kan hier worden bekeken.

Ferdinand Porsche: pseudo-ontwerper van de Volkswagen

Autodesigner en -bouwer Ferdinand Porsche (1875-1951) – bekend van het automerk Porsche – wordt over het algemeen beschouwd als de ontwerper van de oorspronkelijke Volkswagen. Of deze veronderstelling op waarheid berust valt echter sterk te betwijfelen.

Inspiratie of plagiaat?

In de jaren dertig van de vorige eeuw was Ferdinand Porsche druk bezig met een ontwerp van een compacte, zuinige en goedkope ‘wagen voor het volk’. Hij liet zich daarbij sterk inspireren door reeds bestaande concepten. Zo had de auto-ontwerper Béla Barényi (1907-1997) in 1925 al een kleine compacte wagen ontwikkeld. Het concept van Barényi doet sterk denken aan de eerste Volkswagen Kever. Bovendien lijkt de originele Volkswagen ook verdacht veel op een Tatra-model uit 1931 van autodesigner Hans Ledwinka (1878-1967). Tenslotte mag de ‘Maikäfer’ – een concept van Josef Ganz (1898-1967) uit 1931 – met recht als voorloper van de ‘wagen voor het volk’ beschouwd worden.

Uit diverse bronnen is gebleken dat Porsche al op de hoogte gesteld was van de drie bovengenoemde ontwerpen vóórdat hij aan de slag ging met het creëren van de Volkswagen. Zijn eerste concept verscheen in 1932. Het is daarom eerlijker om te zeggen dat Porsche de bestaande ontwerpen als bronnen van inspiratie heeft aangewend – om maar niet te spreken van mogelijk plagiaat.